Biografie Tom Lanoye

BIOGRAFIE

27 augustus 1958: Wordt geboren in Sint-Niklaas; jongste van vijf kinderen.

• Lanoye is Een slagerszoon met een brilletje (1985) uit Sint-Niklaas. Daar ging hij ook naar het college waar hij o.a. les kreeg van Anton van Wilderode.

1976: Studeerde hij Germaanse filologie in Gent, waar hij promoveerde met een scriptie over het werk van Hans Warren. (De poëzie van Hans Warren : een thematische studie.)

• Tijdens zijn studies begint hij al met schrijven: hij publiceert in lokale bladen én in het Amsterdamse studentenblad Propria Cures, geeft gedichten uit in eigen beheer en maakt podia onveilig met zijn literaire probeersels.

1981: Samen met James Bordello (Peter Roose) schuimde hij vanaf 1981 de Gentse cafépodia af.

• In het zog van de Engelse “punkpoets” presenteerden ze zichzelf als ‘de Twee Laatste Grote Poëtische Beloften Van Net Voor De Derde Wereldoorlog’. Binnen een jaar schopten ze het van onaangekondigde optredens in Gentse studentencafés tot de Nacht van de Poëzie in Utrecht. (laatste optreden met James Bordello)

1982: Ondertussen was Lanoye lid geworden van het vrijzinnige en tegendraadse “taalminnend studentengenootschap” ’t Zal wel Gaan.

• Al snel was hij één der bezielers van de driejaarlijkse Geuzenprijs.

Januari 1982: Werd redacteur en verantwoordelijke uitgever van het nieuwe tijdschrift van ’t Zal wel Gaan, met de originele titel ’t Zwarte Gat.

• Hij zou er zijn eerste polemieken in brengen, een genre waarmee hij korte tijd later furore maakte in De Zwijger, het satirische blad van wijlen Johan Anthierens. Een selectie van deze polemieken verscheen als Rozegeur en maneschijn (1983). Uiteindelijk hield De Zwijger het maar vier nummers uit.
• Podia zullen steeds een belangrijke rol in Lanoye’s leven blijven spelen.

1982-1984: Performt Soloverzencabaret Jamboree in Vlaamse en Nederlandse zalen en gaat hij met De Zwarte Komedie op toernee.

1985: Publicatie van zijn prozadebuut Een slagerszoon met een brilletje.

• Een gastoptreden in hetzelfde jaar bij Sonja Barend betekende een doorbraak bij het groot publiek.
• Het succes van Ten Oorlog – een twaalf uur lange bewerking in verzen van acht stukken van Shakespeare – maakte dat hij ook in Duitsland uitgroeide tot een van de meest gevraagde auteurs van hedendaags drama.
• Er is werk van hem gepubliceerd of opgevoerd in meer dan tien talen.
• Andere hoogtepunten uit zijn oeuvre zijn de melancholische roman Kartonnen dozen, alsook Het Goddelijke Monster, dat samen met Zwarte tranenen Boze tongen de ultieme trilogie vormt over het uiteenvallende hart van Europa – België.

1992: Oprichting van de Naamloze Vennootschap ‘L.A.N.O.Y.E’ op, gespecialiseerd in ‘literair variété en afgewerkte producten’.

• Lanoye groeide van enfant terrible tot gevestigde waarde voor ‘alle vormen van teksten en schriftuur, zowel voor boeken, kranten, tijdschriften en andere drukwerken, voor toneelopvoeringen, cabaret- en zangvoorstellingen, dit alles onder eender welke vorm en in de meest ruime zin van het woord ‘(citaat uit de statuten van de in 1992 opgerichte naamloze vennootschap L.A.N.O.Y.E.).

1991: Bewerkte het theaterstuk “Komieken” van Trevor Griffiths voor het Mechels Miniatuurtheater.

1996: Lanoye en zijn Nederlandse vriend en Agalev-politicus René Los laten zich als eerste homokoppel registreren als samenlevers.

1997: Première bij de Blauwe Maandag Companie van ‘Ten oorlog’ . Het is een herschrijving van de koningsdrama’s van William Shakespeare waarin op z’n Vlaams, Engels en Nederlands wordt gescholden, gerapt en gedold. De trilogie kent, onder de titel Schlachten, succes in Duitsland en Oostenrijk: op het jaarlijkse Theatertreffen van Berlijn wint Schlachten de Innovationspreis.

2000: Bij de gemeenteraadsverkiezingen is hij kandidaat voor de groene partij.

2003: Lanoye wordt de eerste officiële stadsdichter van Antwerpen.

• In januari gaat de Duitse versie van zijn Mamma Medea in première in het befaamde Staatstheater van Hannover. Lanoyes ‘klankspel op rijm over cultuurclashes’ zal tenslotte ook op de theateraffiche prijken in Zuid-Afrika, Lanoyes tweede thuisland.

2004: Dat jaar schrijft hij twee toneelstukken.

• Diplodocus Deks. Triomf der archeologie werd geschreven in opdracht van Publiekstheater (Gent) en Koninklijke Vlaamse Schouwburg (Brussel), naar een idee van Domien Van Der Meiren. In diens regie ging het stuk in 2004 in première in Brussel. Het werd in dat jaar uitgegeven door Prometheus
• De Jossen. Val en revival der saamhorigheid werd geschreven in opdracht van Olympique Dramatique en Het Toneelhuis (allebei Antwerpen). Het ging in première in juni 2004 in de Bourla Schouwburg te Antwerpen in een eigenzinnige uitvoering door het toneelgezelschap. (Zie: De Jossen – Cobra.be)
• Beide teksten worden door uitgeverij Prometheus in één band uitgegeven.

2011: Het theaterstuk “Bloed en Rozen” van Tom Lanoye in een regie van Guy Cassiers kon rekenen op massale bijval op het prestigieuze theaterfestival te Avignon.

2012: Schrijft het Boekenweekgeschenk “Heldere hemel” voor de Nederlandse Boekenweek. Voor de eerste keer wordt dit geschenkboek  – in het kader van de Literaire Lente 2012 – aangeboden door de Vlaamse boekhandelaar. De totale oplage bedraagt 894.000 exemplaren waarvan er 61.000 bestemd zijn voor Vlaanderen.

2013: Lanoye wordt met “Les Boîtes en Carton‘ -vertaald door de schrijver Alain van Crugten- (Editions La Différence, 191 p) genomineerd voor le Prix Jean-Monnet de littérature européenne du département de Charente. Andere genomineerden zijn oa Julian Barnes en Amin Maalouf. Eerdere winnaars waren oa Claudio Magris, Jorge Semprun en Harry Mulisch.

• De laureaat van de Prix Jean Monnet wordt begin oktober bekendgemaakt. De prijs zelf wordt op 23 november uitgereikt tijdens een plechtigheid in Cognac.

2013: Aankondiging: De eerste samenwerking van Toneelhuis en Toneelgroep Amsterdam bestaat uit een bewerking van Tom Lanoye van het meest bekende stuk ter wereld, Hamlet. Regisseur is Guy Cassiers. Tom Lanoye is voor zijn bewerking vertrokken vanuit Hamlet op de stoep van zijn volwassenheid, een periode die bij iedere mens gepaard gaat met het leren verstandelijk lopen vanuit de eigen kracht. Het in twijfel trekken van de raad van naasten en derden. Alvast een pracht van een vondst is Hamlet te laten spelen door een vrouw. De titel van Lanoye’s bewerking luidt Hamlet versus Hamlet.

2014: Hamlet versus Hamlet gaat in première op 19 maart 2014 in de Stadsschouwburg te Amsterdam.

• Credits : Regie Guy Cassiers. Cast: Katelijne Damen, Abke Haring, Kevin Janssens, Johan Van Assche, Marc Van Eeghem, Chris Nietvelt, Gaite Jansen, Eelco Smits, Roeland Fernhout. Tekst van Tom Lanoye naar William Shakespeare. Kostuums: Tim Van Steenbergen. Geluid: Diederik De Cock.Dramaturgie: Erwin Jans. Scenografie: Ief Spincemaille. Lichtontwerp: Stefan Alleweireldt. Productie: Toneelhuis, Toneelgroep Amsterdam (NL).Coproductie: deSingel Internationale Kunstcampus.